زندان اسکندر یزد؛ افسانهای از دل تاریخ و خاک کویر
در دل کویر و میان کوچههای خشتی یزد، بنایی سر برآورده که نامش با افسانه، رمز و روایتهای کهن در هم تنیده است؛ زندان اسکندر. این سازه تاریخی که از مهمترین جاهای دیدنی یزد بهشمار میرود، در سکوت کویر، لایههایی از تاریخ و روایتهای شفاهی را پیش چشم بازدیدکنندگان زنده میکند. برخی آن را با عنوان مدرسه ضیائیه میشناسند و گروهی دیگر همچنان بر روایت زندان بودن آن پافشاری میکنند؛ جایی که افسانهها از اسیران اسکندر یاد میکنند و تاریخ، از مدرسهای علمی و پررونق در سدههای پسین سخن میگوید.
با انتخاب یک تور یزد و آشنایی با میدان امیرچخماق، آتشکده زرتشتیان یزد،باغ دولت آباد، کویر یزد، رفتن به کافه های یزد، چک چک یزد، رستوران های یزد، سوغات یزد و همچنین بهترین مراکز خرید در کنار بازدید از زندان شگفتانگیز اسکندر میتوان سفری کامل و پربار را تجربه کرد.
پس با این مقاله از «امروزکجابریم؟!» همراه شوید تا گذشته و حال این بنای شگفتانگیز را ورق بزنید و با هرآنچه لازم است در یک تور داخلی از مدرسه ضیائیه بدانید آشنا شوید.
- پیشینهای از واقعیت و روایت؛ از زندان اسکندر تا مدرسه ضیائیه
- معماری زندان اسکندر یزد؛ دیوارهایی که قرنها داستان گفتهاند!
- گنبد فیروزهای و فضاهای درونی زندان اسکندر
- پلان و ساختار مدرسه ضیائیه؛ ترکیب سادگی و شکوه کویر
- نکاتی برای بازدید از زندان اسکندر و تجربهی فضای تاریخی
- از زندان اسکندر تا دل شهر بادگیرها با امروزکجابریم؟!
زندان اسکندر کجاست؟
زندان اسکندر بنایی تقریباً ۸۰۰ ساله است که در طول زمان روایتهای اسطورهای و تاریخی فراوانی را در خود جای داده است. این بنای رازآلود که با نام مدرسه ضیائیه نیز شناخته میشود، در قلب بافت تاریخی یزد و در محله کهن فهادان قرار دارد؛ درست در نزدیکی بقعه دوازده امام. این مجموعه امروز یکی از شاخصترین جاذبههای تاریخی شهر بهشمار میرود و با قدمتی نزدیک به ده قرن، نمونهای برجسته از معماری اصیل ایرانی محسوب میشود.
این اثر ملی، علاوهبر اهمیت معماری، یکی از مهمترین نشانههای هویت فرهنگی و تاریخی یزد بهشمار میآید و همچنان توجه پژوهشگران و گردشگران را به خود جلب میکند. در تاریخ ۲۳ اسفند ۱۳۴۶ هجری شمسی، این بنا با شماره ثبت ۷۷۰ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید و از آن زمان تاکنون نقش مؤثری در حفظ و گسترش فرهنگ و تاریخ ملی ایفا کرده است.
پیشینهای از واقعیت و روایت؛ از زندان اسکندر تا مدرسه ضیائیه
زندان قدیمی اسکندر ساختمانی با ۸ قرن قدمت در دل کویر کمنظیر است و همین موضوع سبب شده این مجموعه در میان باستانشناسان شهرتی جهانی پیدا کند. آغاز ساخت بنا به سال ۶۳۱ هجری قمری و به همت عارف نامدار ضیاءالدین حسین رضی بازمیگردد؛ سازندهای که طرح اولیه مدرسه را بنا نهاد و ۷۴ سال بعد، پسرانش مجدالدین حسن و شرفالدین علی کار او را ادامه داده و ساختمان را تکمیل کردند. این مجموعه که بعدها بهعنوان یکی از مهمترین مراکز علمی یزد شناخته شد، برای سدهها محل تدریس و رفتوآمد علما، بزرگان و دانشپژوهان بود و در آن زمان دارای درگاه بلند، دو مناره، باغچهای پردرخت، کتابخانه، حمام و فضاهای آموزشی متعدد بوده است.
با این حال، پیشینه و داستان زندان اسکندر یزد تنها به اسناد تاریخی محدود نیست؛ افسانهها و روایتهای مردمی نیز نقشی مهم در شناختهشدن آن داشتهاند. برخی روایتها بنای اولیه را به اسکندر مقدونی نسبت میدهند و میگویند در مسیر قدرتطلبیاش، وقتی به شهر ری که یزد کنونی در مسیر آن قرار داشته میرسد، زندانی به نام «کَثَه» بنا میکند و تبعیدیان یا مخالفان سیاسیاش را در دورترین نقطه ممکن در آن اسکان میدهد. گروهی دیگر باور دارند که آبوهوای خشک یزد و فاصله زیاد این ناحیه از مراکز حکومتی، آن را به بهترین محل برای تبعید تبدیل کرده بود. بیت معروف حافظ نیز در تحکیم این روایت نقش داشته است:
«دلم از وحشت زندان سکندر بگرفت / رخت بر بندم و زی ملک سلیمان بروم»
با وجود این، هیچ سند معتبری درباره کاربری زندانگونه این بنا وجود ندارد. حتی سرداب یا سیاهچالی که زمانی «مدرک زندان بودن» شمرده میشد، پس از مرمتها مشخص شد که در حقیقت بخشی از شبکه آبرسانی زیرزمینی و ابتکاری مهندسیشده برای رساندن آب قنات به فضای داخلی بنا بوده است.
با گذر زمان، در دوره ساسانی و بهفرمان یزدگرد اول، در کنار بنای قدیمی شهری به نام «یزدانگرد» شکل گرفت و کاربری مجموعه به مدرسه تغییر کرد. این تغییر کاربری سرآغاز دورهای تازه بود؛ دورهای که در آن مدرسه ضیائیه به مرکز علمی و فرهنگی مهم یزد تبدیل شد. ضیاءالدین حسین رضی علاوهبر بنای اصلی، کتابخانه، زاویه عبادت، حجرههایی متعدد، بادگیرهای بلند و جریان آب قنات اشکذر را نیز به مدرسه زندان اسکندر یزد افزود. پس از فوت او، فرزندانش ساخت بنا را تکمیل کردند و با وقف املاک و درآمدهایی مشخص، امکان مرمت و نگهداری مداوم آن را فراهم آوردند. در میان روایتهای متعدد درباره دوران ساخت، حملات مغول، نسبتدادن بنا به اسکندر و تغییرات تاریخی، آنچه شکی در آن نیست این است که این بنا بیش از هرچیز، یادگاری از تداوم دانش، فرهنگ و معماری ایرانی است.
معماری زندان اسکندر یزد؛ دیوارهایی که قرنها داستان گفتهاند!
معماری زندان اسکندر یزد نمونهای کمنظیر از شکوهی است که در دل سادگی زاده شده است. این بنا که تنها با خشت خام ساخته شده، بدون کاشیکاریهای پرزرقوبرق، تزیینات سنگین یا جزئیات افزوده، جلوهای ناب از هنر اصیل ایرانی را بهنمایش میگذارد. استادکاران آن دوران با بهرهگیری از مصالح بومی و هماهنگ با اقلیم گرم و خشک یزد، ساختمانی خلق کردهاند که هم زیباست و هم ماندگار. قرنها ماندگاری این بنا، در سادگی و شناخت دقیق مصالح نهفته است. هر گوشه بنا، از طاقها تا دیوارهها، نشان میدهد که چگونه با کمترین امکانات، یکی از مسحورکنندهترین آثار تاریخی یزد شکل گرفته است.
آنچه این مجموعه را منحصربهفردتر میکند، پیوند معماری آن با سبک آذری یا همان سبک ایرانی-مغولی است. این شیوه در دوره ایلخانیان رواج یافت و ترکیبی از عناصر ایرانی و مغولی را در خود جای داد. در زندان، این سبک در قالب گنبد بلند، کچکاریهای ظریف، نقاشیهای لاجوردی و طلاییرنگ و تناسبات دقیق فضاها بر بستری از خشت و اجرای با خلوص دیده میشود. این سادگی هماهنگ با شهری است که معماریاش همواره بر خاک، آفتاب و باد بوده. جلوه یکرنگ بنا، از گنبد تا دیوارهای خام و گوشهگوشه حیاط، یادآور اصالت معماری ایرانی است؛ اصالتی که همچنان در بافت تاریخی یزد زنده است و نفس میکشد.
گنبد فیروزهای و فضاهای درونی زندان اسکندر
فضاهای درونی زندان اسکندر یزد همچنان با ترکیبی از سادگی، شکوه و معماری هوشمندانه، داستانهای قرنها پیش را روایت میکنند. هر بخش از این بنا، از گنبد تا بادگیر و از شبستان تا چاه و سرداب، نمادی از نبوغ معماری یزدی و سازگاری انسان با اقلیم خشن کویر است. در ادامه با اجزای مختلف مدرسه ضیاییه آشنا میشویم:
گنبد
گنبد خشتی زندان اسکندر، یکی از شاخصترین عناصر معماری این مجموعه تاریخی است؛ گنبدی بلند با ارتفاع تقریبی ۱۸ متر که در نگاه اول سادگی آن توجه را جلب میکند. این گنبد در اصل بدون تزئینات ساخته شده بود و تنها با خشت خام پوشانده میشد، اما در دورههای بعد با نقشهای لاجوردی و طلایی آراسته شد تا جلوهای باشکوهتر به گنبدخانه بدهد. فرم کروی گنبد علاوهبر زیبایی، نقش مهمی در تهویه، استحکام و کنترل دمای فضای داخلی دارد و نشاندهنده درک عمیق معماران یزدی از اقلیم گرم و خشک کویر است. این گنبد نهتنها مرکز بصری بنا بلکه قلب روایتهای تاریخی و افسانهای است که درباره زندان دهانبهدهان منتقل شدهاند.
شبستان
شبستان مجموعه، فضایی آرام و هندسی است که با رواقهای منظم و محرابی گچبریشده آراسته شده است. این بخش، مانند بسیاری از بناهای مذهبی و آموزشی آن دوران، محل تجمع، تدریس و عبادت بوده و نقش مهمی در شکلگیری هویت فرهنگی مدرسه ضیائیه داشته است. نورگیری ملایم شبستان، ضخامت دیوارهای خشتی و سادگی عناصر معماری باعث ایجاد فضایی خنک و دلنشین میشود؛ فضایی که همچنان بازدیدکننده را به سکوت و تأمل دعوت میکند. شبستان بهخوبی نشان میدهد که چگونه معماران، عملکرد و معنویت را در قالبی یکپارچه و زیبا کنار هم قرار دادهاند.
بادگیر
حضور بادگیر در این بنا، یکی از روشنترین نشانههای معماری اقلیمی یزد است. بادگیر زندان اسکندر با ساختاری بلند و جهتگیری حسابشده، هوای خنک را از بالاترین نقطه دریافت و از طریق کانالها به فضاهای داخلی هدایت میکند. این سیستم تهویه طبیعی، مشابه کارکرد کولرهای امروزی، بدون مصرف انرژی محیطی مطبوع ایجاد میکرده است. بادگیر علاوهبر نقش کاربردی، عنصر زیباییشناختی مهمی نیز هست و از دوردستها بهعنوان نماد شهری یزد دیده میشود.
چاه
چاهی که امروز در حیاط مجموعه دیده میشود، در حقیقت بخشی از پایاب قدیمی بناست که در اثر فروریختن بخشهایی از آن پدیدار شده است. این چاه عمقی حدود ۲ تا ۲.۸ متر دارد و در انتهای آن سرداب و آبانبار کوچکی قرار گرفته که در گذشته برای تأمین آب روزمره استفاده میشده است. وجود چاه و پایاب در چنین بنایی نشان میدهد که مدرسه ضیائیه ساختاری کامل و خودکفا داشته و نیازهای اصلی ساکنان را از دل زمین تأمین میکرده است. این چاه امروزه یکی از بخشهای کنجکاویبرانگیز بناست که بازدیدکنندگان را با سیستمهای هوشمندانه آبرسانی در معماری قدیم آشنا میکند.
سرداب
سرداب مجموعه در عمق زمین و در امتداد چاه قرار گرفته و برای رسیدن به آن باید حدود ۳۸ پله پایین رفت. این فضا با حوضی کوچک در مرکز، همواره روایتهای مختلفی را به خود دیده است؛ برخی آن را خنکخانهای برای نگهداری آب میدانند و برخی دیگر پیوندی میان این سرداب و کاربری احتمالی زندان مطرح کردهاند. اما مستندات تاریخی بیشتر از ارتباط سرداب با پایاب و سیستم آبرسانی حکایت میکنند. سرداب نمونهای روشن از هوشمندی معماران در استفاده از عمق زمین برای ایجاد فضایی پایدار و خنک است.
میانسرا یا حیاط مرکزی
میانسرا یا حیاط مرکزی، مهمترین فضای باز مجموعه و محور ساماندهنده تمام بخشهای اطراف است. این حیاط مستطیلی، با سنگفرش ساده و باغچههایی که احتمالاً در گذشته سرسبز بودهاند، فضایی آرام و در عین حال کاربردی فراهم میکرده است. اتاقها، شبستان، ایوانها و بادگیر پیرامون این میانسرا ساخته شدهاند و همین چینش، هماهنگی چشمنوازی را در بنا ایجاد کرده است. میانسرا در روزهای گرم کویری با سایه روشنهای جذاب و جریان هوا از سمت بادگیر، محیطی مطبوع و مناسب برای نشستهای روزمره، درس و گفتوگو فراهم میکرده است. اهمیت حیاط مرکزی در معماری یزد در این بنا بهخوبی قابل مشاهده است. حضور گنبد در یک سوی حیاط و بادگیر در سوی دیگر، ترکیبی هماهنگ و چشمنواز از معماری اصیل یزدی را پیش روی بازدیدکنندگان قرار میدهد.
ایوانها
در اطراف میانسرا، سه ایوان بزرگ با طاقهای بلند و متقارن دیده میشود که از نظر معماری اهمیت ویژهای دارند. این ایوانها علاوهبر ایجاد ورودیهای باشکوه به بخشهای مختلف، سایهسار و فضایی نیمهباز برای استراحت و نشستن فراهم میکردهاند. طراحی ایوانها با طاقهای ضربی و دیوارهای خشتی ضخیم، به ایجاد تعادل دمایی در فضا کمک کرده و آن را خنکتر نگه میداشته است. این ایوانها، با ارتفاع و تناسبات هندسی دقیق، هماهنگی تحسینبرانگیزی با سایر عناصر بنا دارند و نشاندهنده اوج زیباییشناسی در معماری اسلامی-ایرانی هستند.
اتاقها
اتاقهای پیرامون حیاط، فضاهایی ساده اما کاربردی بودهاند که برای آموزش، مطالعه، اقامت و فعالیتهای روزمره طلاب و مدرسین استفاده میشدهاند. ضخامت دیوارهای خشتی، پنجرههای کوچک و سقفهای کوتاه باعث شده این اتاقها حتی در گرمترین روزهای تابستان، دمایی معتدل و قابلتحمل داشته باشند. چیدمان منظم اتاقها در کنار ایوانها نشان میدهد که این مجموعه در طراحی و عملکرد، کاملاً هدفمند و هماهنگ بوده است. سادگی این فضاها، خود بخشی از زیبایی بناست؛ زیباییای که از کارکرد، اقلیم و سنت معماری یزد الهام گرفته است.
اتاق بادگیر
این اتاق که بهطور مستقیم با سیستم داخلی بادگیر در ارتباط است، فضایی خنک و سایهدار بوده که هوای تازه را از بادگیر گرفته و به بخشهای دیگر هدایت میکرده است. طراحی این اتاق نشان میدهد که تهویه هوا یکی از اولویتهای اصلی معماران بوده و درک آنها از جریان باد، جهتگیری بنا و اختلاف دما کاملاً مهندسیشده بوده است. اتاق بادگیر محلی مناسب برای نشستن در گرمترین ساعات روز محسوب میشده و هنوز هم هنگام ورود، نسیم خنکی که از آن عبور میکند حس میشود.
پایاب
پایاب مجموعه که در گذشته نقش مهمی در تأمین آب داشته، امروزه بخشی از آن در اثر فروریختن بخشهای فوقانی به شکل چاه در حیاط دیده میشود. پایاب، مسیری بوده که به آب قنات میرسیده و امکان استفاده مستقیم از آب خنک را برای ساکنان فراهم میکرده است. این سیستم سنتی، علاوهبر کارکرد تأمین آب، نقشی اقلیمی نیز داشته و از نظر دمایی فضایی سردتر از سایر بخشها محسوب میشده است. وجود پایاب در زندان اسکندر نشان میدهد که این مجموعه در گذشته یک بنای کامل آموزشی-اقامتی بوده و نیازهای حیاتی ساکنان را از طریق ارتباط با قنوات تأمین میکرده است.
موزه
یکی از دیدنیترین بخشهای این مجموعه، موزه کوچک آن است که مجموعهای از سنگقبرها، کتیبهها و آثار حجاریشده را در خود جای داده است. این اشیای تاریخی که از محوطههای مختلف یزد جمعآوری شدهاند، همچون اسنادی ارزشمند تاریخ و فرهنگ شهر را روایت میکنند. قدمت برخی از این سنگها به قرون اولیه اسلامی میرسد و مطالعه خطوط و نقشهای آنها زاویههای جدیدی از هنر ایرانی را آشکار میکند. موزه زندان اسکندر، هرچند کوچک است، اما برای علاقهمندان به تاریخ و باستانشناسی تجربهای متفاوت و ارزشمند به همراه دارد.
پلان و ساختار مدرسه ضیائیه؛ ترکیب سادگی و شکوه کویر
پلان زندان اسکندر یزد بر پایه اصول معماری اقلیمی و سنتی یزد طراحی شده است؛ اصولی که در آن سادگی، کارکرد و هماهنگی با طبیعت، پایه اصلی شکلگیری فضاها بهشمار میرود. این مجموعه تاریخی با یک میانسرا یا حیاط مرکزی سازماندهی شده و تمام بخشها، از شبستان و ایوانها گرفته تا اتاقها و بادگیر، پیرامون این فضای باز چیده شدهاند. چنین چیدمانی باعث میشود نور، باد و سایه در تمام ساعات روز به بهترین شکل در فضا جریان داشته باشد. محورهای اصلی مجموعه با دقت و تقارن طراحی شده و ورودی زندان اسکندر یزد، ایوانها، گنبد و فضاهای خدماتی در امتداد یک هندسه منظم قرار گرفتهاند؛ هندسهای که در عین سادگی، نظم و آرامشی خاص به بنا میبخشد. استفاده از خشت خام در تمام بخشها، از دیوارها تا سقفها، نشاندهنده ارتباط نزدیک معماری بنا با محیط و اقلیم کویری است. این هماهنگی با محیط است که این بنا را تا امروز پابرجا نگه داشته است.
در لایه دوم ساختار، جزئیاتی دیده میشود که جذابیت پلان را دوچندان میکند. ایوانهای بزرگ و عمیق در سه سوی حیاط، نقش فضایی نیمهباز را ایفا میکنند و گذر از سایه به نور را به تجربهای دلنشین بدل میسازند. اتاقهای کوچک و منظم که دور تا دور حیاط قرار گرفتهاند، همچون سلولهای یک ساختار آموزشی گذشته، یادآور روزهایی هستند که این بنا کارکرد مدرسه داشته است. اتصال بادگیر به اتاق مخصوص و هدایت هوای خنک به فضاهای داخلی، نشانهای از مهندسی هوشمندانه در پلان مجموعه است. در نهایت، عناصر عمودی مانند گنبد بلند و بادگیر، در کنار عناصر افقی همچون حیاط و اتاقها، ترکیبی موزون و چشمنواز خلق کردهاند؛ ترکیبی که از دل سادگی شکل گرفته اما در کنار هم شکوهی آرامشبخش دارد و پلان زندان را به یکی از ماندگارترین نمونههای معماری تاریخی یزد تبدیل کرده است.
مسیر دسترسی به زندان اسکندر یزد و موقعیت آن در بافت تاریخی شهر
زندان باشکوه اسکندر در قلب بافت تاریخی یزد و در محله اصیل و داستانخیز فهادان قرار دارد. این محله با کوچههای خشتی، بادگیرهای بلند و بناهای کهن، یکی از زیباترین مسیرهای پیادهگردی یزد بهشمار میرود. اگر با وسیله نقلیه شخصی یا عمومی وارد یزد شوید، کافی است ابتدا مسیر برج ساعت را دنبال کنید تا به مسجد جامع یزد برسید. از این نقطه به بعد، بافت تاریخی آغاز میشود و بهتر است خودرو را پارک کنید و پیادهروی لذتبخش در کوچهپسکوچههای فهادان را تجربه کنید. تابلوها را دنبال کنید تا به کوچه رختشویخانه برسید و از آنجا خیلی زود گنبد مدرسه ضیائیه در مقابلتان قرار خواهد گرفت. هرچند دسترسی با خودرو نیز امکانپذیر است، اما به دلیل قرار گرفتن بنا در مسیر گردشگری، پیادهروی بهترین انتخاب برای تماشای زیباییهای بافت سنتی یزد است. با ورود به این کوچهها، گنبد خشتی بنا خیلی زود از میان دیوارهای کاهگلی نمایان میشود. بهترین نشانه مسیر، بقعه دوازده امام است؛ جایی که اگر آن را پیدا کردید، مطمئن باشید مدرسه ضیائیه درست در کنار شما قرار دارد و تنها چند قدم با آن فاصله دارید.
- آدرس دقیق زندان اسکندر: خیابان امام، محله فهادان، کوچه رختشویخانه و کوچه حمام نو
- ساعت بازدید: برای بازدید، میتوانید در نیمه اول سال از ساعت ۸ تا ۱۹ و در نیمه دوم سال از ساعت ۸ تا ۱۷ وارد مجموعه شوید.
- در ایام خاص مانند اربعین ممکن است ساعات بازدید اندکی تغییر کند.
نکاتی برای بازدید از زندان اسکندر و تجربهی فضای تاریخی
بازدید از زندان اسکندر یزد فرصتی است برای لمسِ معماری خشتی، شنیدن داستانهای کهن و قدمزدن در دل بافتی که هر دیوار آن بخشی از تاریخ را روایت میکند. برای اینکه تجربهای کاملتر، آرامتر و لذتبخشتر از این مکان داشته باشید، چند نکته کاربردی میتواند مسیر بازدیدتان را به خاطرهای خوش تبدیل کند.
- فصل بهار و پاییز را انتخاب کنید.
در این دو فصل، یزد معتدلترین آبوهوای خود را تجربه میکند. نه گرمای تند تابستان آزاردهنده است و نه سرمای خشک زمستان شما را خسته میکند. این زمانها بهترین فرصت برای گشتوگذار طولانی در فهادان و حیاط مدرسه ضیائیه هستند. - ساعات مناسب بازدید را در نظر بگیرید.
از ۸ تا ۱۹ در نیمه اول سال و ۸ تا ۱۷ در نیمه دوم سال میتوانید وارد مجموعه شوید. این بازهها بهگونهای تنظیم شدهاند که نور روز، بهترین جلوه را برای تماشای بنا و عکاسی فراهم کند. - تعطیلات و زمانهای شلوغی را بسنجید.
زندان اسکندر در تمام روزهای سال بهجز روز عاشورا باز است. اگر دوست دارید در آرامش و خلوت، فضای تاریخی را حس کنید، روزهای غیرتعطیل انتخاب بهتری هستند. در ایام پرمسافر ممکن است کوچههای فهادان شلوغتر از همیشه باشد. - کفش راحت بپوشید.
مسیرهای فهادان پوشیده از سنگفرش و گاهی ناهموار است. برای اینکه با خیال راحت در کوچههای تاریخی قدم بزنید و بهراحتی بخشهای مختلف بنا را ببینید، کفش سبک و مناسب بهترین انتخاب است. - به تابلوها و توضیحات داخل مجموعه دقت کنید.
بسیاری از بخشهای مدرسه ضیائیه مانند چاه، بادگیر یا سرداب با تابلوهای راهنما مشخص شدهاند. مطالعه این توضیحات کوچک، درک بهتری از کاربری بنا و روایتهای تاریخی آن به شما میدهد. - از رستورانها و کافههای اطراف لذت ببرید.
بعد از بازدید، سری به رستورانها و کافههای محله فهادان بزنید. هم غذاهای محلی مثل قیمه یزدی و خورشت به را تجربه میکنید و هم میتوانید در کافههای سنتی اطراف، با یک قهوه یزدی خستگی راه را رفع کنید. - سری هم به فروشگاههای صنایعدستی بزنید.
در اطراف مدرسه ضیائیه چندین فروشگاه صنایعدستی وجود دارد. ظروف سفالی، پارچههای دستبافت و آثار هنری کوچک سوغاتیهاییاند که هم زیبا هستند و هم خاطره بازدید از فهادان را برایتان ماندگار میکنند.
از زندان اسکندر تا دل شهر بادگیرها با امروزکجابریم؟!
در پایان، بازدید از مدرسه ضیائیه نهتنها فرصتی برای لمس تاریخ و معماری اصیل یزد است، بلکه تجربهای از سکوت، سادگی و عظمت کویر در دل یک بنای باشکوه محسوب میشود. هر گوشه از این مدرسه روایتگر نگاه حرفهای معماران یزدی، مهارت در بهکارگیری نور و هندسه و احترامی است که در گذشته برای فضا و معنا قائل بودند. زمانی که در حیاط مرکزی قدم گذاشته میشود، تضاد لطیف میان آسمان پهن و دیوارهای ساده خشتی، حسی از آرامش و تعادل ایجاد میکند؛ احساسی که شاید تنها در بناهای کویری بتوان یافت.
اگر قصد دارید این زیباییها را از نزدیک تجربه کنید و در کنار آن گشتی جامع میان دیگر جاهای دیدنی یزد داشته باشید، همراه شدن با تور یزد «امروزکجابریم؟!» انتخابی مطمئن و لذتبخش برایتان خواهد بود. این تور با برنامهریزی دقیق، همراهی راهنمایان باتجربه و انتخاب مقاصد جذاب، فرصتی فراهم میکند تا سفری کامل، آرام و پربار را در قلب تاریخ و معماری یزد تجربه کنید.
سؤالات متداول
زندان اسکندر در بافت تاریخی یزد و در محله فهادان قرار دارد. این بنا در نزدیکی جاذبههایی مانند خانه لاریها، موزه آب و بقعه دوازده امام واقع شده و با چند دقیقه پیادهروی در کوچههای خشتی میتوان به آن رسید.
بله، ورودی مجموعه با هزینهای مشخص دریافت میشود که معمولاً هرساله توسط اداره میراث فرهنگی اعلام میشود. این مبلغ برای نگهداری و مرمت بنا صرف میشود.
بهطور متوسط ۳۰ تا ۴۵ دقیقه برای بازدید کامل از گنبد، فضاهای داخلی، حیاط و بخشهای جانبی کافی است؛ اما اگر اهل عکاسی یا علاقهمند به تاریخ باشید، احتمالاً زمان بیشتری در این فضا میمانید.
بله، امکان عکاسی وجود دارد و نور طبیعی حیاط و گنبد بلند، فرصت ثبت عکسهای زیبا را فراهم میکند. تنها باید مراقب باشید به بخشهای حساس و تاریخی بنا تکیه ندهید.
بخشهایی که امروز بهعنوان زندان اسکندر شناخته میشود، در گذشته مدرسه ضیائیه بوده است. نام «زندان اسکندر» بیشتر از روایتهای تاریخی و افسانههای محلی سرچشمه میگیرد و کاربری اصلی بنا آموزشی بوده است.
این مجموعه در قلب بافت تاریخی قرار گرفته و فاصله کمی با خانههای تاریخی، کافههای محلی، موزه آب، بقعه دوازده امام و مسجد جامع یزد دارد. میتوان یک نیمروز کامل را به گشتوگذار در همین محدوده اختصاص داد.
